Poldermodel sneuvelt op het slagveld

Over de Nederlandse houding ten aanzien van Irak Roger Dols 14 april 2004

Wie het nieuws ook maar een beetje heeft gevolgd, weet dat Saddam zijn dagen nu slijt in een Amerikaanse gevangenis en dat er veel onrust is in Irak. Er worden bijna dagelijks kleine of grotere aanslagen gepleegd op doelen welke zich ook maar enigszins associëren met de VS, Irakezen inbegrepen. Het machtsvacuüm dat er gevallen is, blijkt een grote uitnodiging te zijn voor iedereen die kansen ziet om een belangrijke positie voor zichzelf te veroveren. Mooi voorbeeld van dit laatste is Muqtada al-Sadr. Al-Sadr is eigenlijk een nobody in de hierarchie van de sjiitische geestelijke ladder. Hij heeft echter een beroemde, overleden vader en een aantal vechtersbazen om zich heen. Vol opportunisme heeft de geestelijke zich om ‘nobele redenen’ mee in het geweld gestort. Dit is tekenend voor de situatie in Irak. Het is er een ternauwernood gecontroleerde chaos, met de constante neiging tot volledige chaos.
Temidden van deze ontwikkelingen beraad Nederland zich of ze haar missie in Irak wil verlengen. Deze overweging is legitiem. Het is echter belachelijk dat Nederland ‘veiligheidsgaranties’ eist voor continuering van de missie in een land vol chaos. Dat is zoiets als een vragen naar een bordeel in het Vaticaan. Onmogelijk.
Wat zoekt Nederland eigenlijk in Irak? Nu het boe-geroep over de oorlog is verstomd en plaats heeft gemaakt voor de gebruikelijke hebzucht, wil ook Nederland in een goed boekje komen bij de VS om orders binnen te kunnen halen bij de wederopbouw van Irak. Hoewel dit een zeer banale houding is, is dit voor een regering een legitieme zet. Een regering dient in de eerste plaats immers de landsbelangen. Wat niet legitiem is, is dat Nederland dit weer (herinneren we ons Srebrenica?) dreigt doen met een halve inspanning, zonder toewijding en een laffe, hypocriete houding.
Natuurlijk zou het ook kunnen zijn dat het de intentie van de Nederlandse regering is om de burgers van Irak te beschermen tegen de haarden van verzet en mafia-achtige groepen. Dat zou een mooi streven zijn. Deze bescherming is echter een farce als je niet bereid bent om daadwerkelijk je nek uit te steken voor die mensen. Ik heb hierbij geen twijfel aan de mannen en vrouwen in het leger, zelfs niet aan de legerleiding. Politiek Den Haag is hier de al te zachte heelmeester. De hoge heren willen pronken met een militaire missie op hun CV, maar hebben daar vervolgens niets voor over. Bij het eerste schot raken zij in paniek en staan klaar om alles af te blazen en achter te laten.
Waar komt deze houding vandaan? Wie naar Nederland kijkt, kan een aantal zaken zien. Nederland is klein, rijk en redelijk tolerant. We halen gemiddeld 1 keer per 4 jaar de internationale pers en wonen dus in een nogal rustig land. Niet veel mis mee. Nederland is echter ook het land van het poldermodel. Voordat er waar dan ook maar een gesprek dreigt te ontstaan staat de uitkomst al vast. Die ligt daar waar de meeste mensen de waarheid vermoeden, namelijk in het midden. Dat poldermodel is zodanig ingeburgerd dat veel mensen al verontwaardigd zijn als men bij een discussie toch een standpunt inneemt in plaats van klakkeloos de middenweg te citeren. Los van het feit dat het poldermodel belachelijk is als politieke methode in een democratie (discussie is nodig voor vrije meningsvorming, welke nodig is voor een verstandige stem bij verkiezingen), werkt het wel goed voor het afhandelen van de meeste issues die zich dagelijks voordoen. In een oorlogssituatie werkt deze houding echter zeer zeker niet. Een halfslachtig uitgevoerde actie is hier garantie voor falen.
Het beste wat Nederland kan doen is afzien van de loze beloften. De taak die er ligt in Irak is het gewaarborgd in de handen van landen als Amerika, Groot Brittanië, Duitsland en Frankrijk. Dat zijn landen met daadkracht en een sterke wil. Als Nederland mee wil doen, dient het zich te beperken tot een financiële bijdrage aan de actief opererende landen en wat retoriek. Dat bespaart het leger een onmogelijke missie, het bespaart de actieve landen valse verwachtingen en het Iraakse volk teleurstelling en ellende. Welke politicus heeft het lef om dit toe te geven?

Top