Rolmodellen anno 2004

A choice of character Roger Dols 10 juni 2004 Aantal reacties: 10

Na de val van de muur was er een wereldwijde ontspanning in de internationale politieke verhoudingen ontstaan. 10 jaar na de val van de muur begon de schijnbare wereldvrede af te brokkelen en nu zitten we weer in een wereld vol conflicten. Conflicten met deels nieuwe spelers en deels bestaande spelers. Nieuwe motieven naast oude motieven. Hiermee gaat een grote sociale onrust gepaard. Er heerst een grote mate van wantrouwen naar buitenlanders, etnische minderheden en niet-christelijke religies (vooral de islam). Iedereen heeft wel een (vage) mening over de oorzaak en de oplossing voor de huidige conflicten. Toch kijkt de overgrote meerderheid van de mensen uit naar iemand die hen eruit kan leiden. Naar iemand die het goede voorbeeld geeft waarnaar men kan handelen. Wie dient zich aan?

De behoefte aan leiding
Een van de meest essentiële kenmerken van de mens is dat we kuddedieren zijn. Het gezin, familie, vrienden, collega’s en goede buren zijn alle relaties die de mens koestert. Ons gedrag is qua evolutie daaraan aangepast. Groepen kennen nagenoeg altijd een hiërarchie, impliciet dan wel expliciet. Dit geldt ook voor groepen mensen. Ook in alle hierboven genoemde relaties treft men hiërarchie aan. Zowel op het werk als in privé-situaties is er in de groepen waarin men zich beweegt een persoon aan te wijzen wiens woord voor anderen bepalend is. Dit is niet toevallig zo. Hierarchie is nodig in een groep om de richting aan te geven waarin de groep zich beweegt. Bij afwezigheid ontstaat onduidelijkheid waardoor de groep niet meer als eenheid functioneert en dus zijn belangrijkste wapen mist. Immers, hoe groter en hechter de groep hoe veiliger het individu zich voelt. De mens heeft als dier veel techniek ontwikkelt om zich onafhankelijk te maken van de natuur. Sociaal, mentaal en biologisch is de mens echter nog steeds hetzelfde kuddedier. Mensen hebben behoefte aan leiding om zich een weg te kunnen banen in moeilijke tijden.

Waar zoekt men?
Voor iedereen zijn de ouders de eerste grote invloed in je leven. Gaandeweg neemt deze invloed echter af en komen er ook leraren, klasgenoten en later vrienden en collega’s in beeld. Dit zijn relatief duidelijke invloeden. Er zijn echter ook nog factoren die weliswaar wat meer op de achtergrond staan, maar die wel grote invloed hebben doordat ze op hele groepen mensen een gelijke invloed hebben. Popsterren hebben in de huidige mediacultuur bijvoorbeeld een grote impact.

Een van de belangrijkste achtergrondfactoren is echter vooral de regering. Die is immers verantwoordelijk voor zaken als sociale voorzieningen, landverdediging en onderwijs. Naast het gevoerde beleid spelen ook de persoonlijke kenmerken van deze leiders een grote rol. Wanneer men naar de geschiedenis kijkt dan zijn mensen als Mao, Napoleon, Otto von Bismarck en meer recentelijk Reagan typische voorbeelden van leiders die een hele natie hebben geïnspireerd. Zij hebben zeer letterlijk een verandering in de geest van de mensen bewerkstelligd.

Een soortgelijke impact heeft Pim Fortuyn in Nederland gehad. De economie was in het slop en mensen begonnen ontevredener te worden. Vanaf het moment dat Fortuyn hardop omstreden uitspraken deed, begon de rest van Nederland dit als een vrijbrief te zien om zelf allerlei ongenuanceerde uitspraken te doen over asielzoekers en buitenlanders. De opkomst van Pim Fortuyn bewijst zelfs dat de invloed van leiders zich zeer snel kan doen gelden. Omgekeerd geldt premier Balkenende als het antivoorbeeld. Zeer veel Nederlanders nemen hem als leider niet serieus.

Wie dient zich aan?
Kijkend naar de sociale onrust die er tegenwoordig heerst, moet men zich afvragen wie zich nu aandient als leider. Wie is degene waaraan mensen hun eigen acties spiegelen? Wie geeft welk voorbeeld?

Door zijn gebrek aan persoonlijkheid is premier Balkenende een slap rolmodel. De andere politieke leiders in Nederland zijn ook al niet inspirerend. Er gaapt een groot vacuüm dat vooralsnog door niemand wordt ingenomen. Ondertussen kampen de mensen met vragen over hoe men zich door de huidige situatie heen moet slaan. Deze vragen worden door de huidige regering beantwoord door een debat waarden en normen voor te stellen. Anders gezegd, de regering heeft de klok horen luiden maar weet echt niet waar de klepel hangt. Mensen willen niet debatteren over waarden en normen. Mensen willen leiders zien die het juiste voorbeeld geven.

Duitsland biedt wat dit betreft een beter voorbeeld. Na de tweede wereldoorlog zat Duitsland volledig aan de grond. Met Conrad Adenauer als eerste bundeskanzler trad er een leider naar voren die door ‘leading by example’ zijn volk inspireerde. Het Deutsche wirtschaftswunder is mede hierdoor bereikt. Adenauer is naar mijn mening hiervoor terecht als een der grootste Duitsers genomineerd.

De laatste leiders die Nederland gehad heeft waren de heren Van Agt en Den Uyl. Zij gingen voorop in de strijd en gaven een voorbeeld. Daarna moesten wij het stellen Lubbers, Kok en Balkenende, kleurloze polderboeren van genante makelij. Daarnaast hebben we nog de achterbakse boekhouder Zalm en de dorpsdemagoog Bos met zijn jolige uitspraken. Zelfs top-debateerder Jan Marijnissen heeft de schaduwen opgezocht toen bij de laatste verkiezingen een te grote SP-winst dreigde te ontstaan. Wanneer we naar de overige EU-landen kijken, kunnen we constateren dat Schröder een poll-volger is en Blair het schoothondje van de VS. Berlusconi heeft zich met zijn media-imperium en nog niet 100% bewezen sjacherpraktijken al helemaal onmogelijk gemaakt. Slechts Jacques Chirac en de Belgische premier Guy Verhofstadt tonen karakter en leiderschap. Zij gingen voorop in de strijd om de VS uit Irak te houden en lieten zich niet paaien door Amerikaanse beloften en belangen. Wat ook hun politieke ideeën zijn, zij laten zien hoe een leider zich dient op te stellen.

Conclusie
Ondertussen dobbert Nederland doelloos verder op de politieke wereldzeeën. Heen en weer geslingerd tussen al zeer lang vergane glorie en klungelig streven naar nieuwe glorie, voortbouwend op inhoudloze polderideeën. Nederland is een relatief rijk land met een goed opgeleide bevolking. Nederland heeft dus potentie. Nederland heeft echter ook een truttige kruideniersmentaliteit en een waardeloze leiding dat hier niets aan verandert. De eerste beste persoon met de uitstraling van een sterke leider is in ons land dus al snel premier. Het is te hopen dat er iemand van formaat opstaat die ons uit ons zelfvoldane moeras trekt en de mensen de weg vooruit wijst. Anders is het beter om Nederland als nieuwe Belgische provincie aan te melden.

Top