Mars Volta

Nabeschouwing Op De-loused In The Comatorium Harry prenger 23 juli 2004

Omar Rodriguez en Cedric Bixler (foto Drew Goren)

Zonder het wellicht te beseffen maakte The Mars Volta uit El Paso het opvallendste maar ook meest omstreden album van 2003. Wie de plaat beluistert en bekend is met de zogenaamde progrock uit de jaren zeventig hoort aanvankelijk een feest der herkenning: Pavlov's Dog, King Crimson, ja zelfs Santana kruipen angstvallig naderbij. Heel even lijkt The Mars Volta een retro-act zonder eigen gezicht. De ballast van nostalgie eenmaal afgeschud, is er toch iets meer aan de hand. Het mini-lp meesterwerkje Tremulant blikte als beloftevolle voorbode reeds vooruit op het volwaardige debuut, dat net even anders klinkt, mede door de inbreng van producer Rick Rubin. Een gemakkelijke plaat is het allerminst. Je moet er moeite voor doen, er de tijd voor nemen. Dat is voor veel mensen net iets te veel gevraagd.

Neem de Volkskrant, waar de popbijdragen al jaren worden ontsierd door de opportunistische schrijfbaksels van Gijsbert Kamer. Het kon niet uitblijven en het bleef ook niet uit. Het debuut van The Mars Volta stuitte op onbegrip en werd met de grond gelijk gemaakt. Een van de verwijten betrof de lange speelduur van de cd. Inderdaad, zestig minuten is een hele zit. En toch ook weer niet. De plaat is namelijk een conceptuele tour-de-force en daar mag je als luisteraar best moeite voor doen. De band dwingt juist bewondering af met zijn eigengereide kijk op rockmuziek. Een complexe, excentrieke plaat is het; een rockplaat zoals die in jaren niet is gemaakt.

The Mars Volta ziet rockmuziek als beginpunt en voedingsbodem voor experiment, waarin volop speelruimte is voor exploratie van het gitaargeluid. Wat dat betreft ligt De-loused In The Comatorium in het verlengde van Sonic Youth’s Daydream Nation en Yeti van Amon Düüll. Ook The Mars Volta speelt werken van tien minuten of langer zonder markering van begin, middengedeelte of naderend einde. Een enkel nummer eindigt in een frivool ambientornament; zeker bedoeld om bij te komen na het voorafgaande vuurwerk.
Want het is me nogal wat. Tijdens de eerste kennismaking word je knettergek van deze muziek. Gegoten in een waanzinnige en beklemmende mix van stijl- en genreflirts zoals symfopunk, spacerock, Latijns-Amerikaans ritmen en theatrale arrangementen, is de conclusie niet minder dan verbluffend. The Mars Volta maakt alles wat ogenschijnlijk tegenstrijdig lijkt volstrekt aanvaardbaar.

De punkhouding waarmee een en ander wordt uitgevoerd is de erfenis van At The Drive-In, de vorige band van de zanger en gitarist. Die gitarist is Omar Rodriguez-Lopez. Hij blinkt uit in hoogstandjes die hij verdeelt over vileine riffs, het onvermijdelijke noisetapijt en de tot inkeer komende sfeersolo. Ieder nummer, telkens opnieuw, telkens met een andere invalshoek. Voorts is er de alles omver en weer overeind meppende drummer; iemand die de keyboards gevoelig laat tintelen; en, uittorenend boven dit draaimolendelirium, chanteur extrémiste Cedric Bixler-Zavala. Zwaar geëmotioneerd is zijn intonatie, meeslepend zijn hoge klaagzang.

En nog zijn we er niet. De-loused In The Comatorium is een concept-album! Bixler was bevriend met zelfkantkunstenaar Julio Venegas, wiens werk en provocerende levensstijl tot inspiratie diende. Rodriguez en Bixler bedachten een fictieve biografie over Venegas, waarin ze diens drugsverslaving, gekte, zelfmutilatie en uiteindelijke zelfdoding verwoorden. Daar hoort natuurlijk groteske en adembenemende muziek bij, aangevuld met een metaforische woordenstroom.
De tijd moet deze plaat in perspectief plaatsen. Over pakweg een jaar of tien weten we of het album op de juiste waarde wordt erkend. Popklassieker of voor altijd onbegrepen cultplaat?

Top