Monarchie, het geadoreerde fossiel

De belangrijkste argumenten tegen de monarchie op een rij. Roger Dols 31 januari 2005

- - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Tweede deel in een reeks artikelen over de problemen en
noodzakelijke vernieuwingen van de hedendaagse democratie.
Deel 2 legt uit waarom de monarchie afgeschaft dient te worden.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Deel 1: De Ontbrekende politieke Partij

Een koningshuis anno 2005. Op 30 april trekken ze het land in voor het jaarlijkse zaklopen en koekhappen. De derde dinsdag in september mag Beatrix een voorgekauwde speech op melige toon reciteren. Met kerstmis volgt een nog suffere speech. Eens op de zoveel tijd mogen de Oranjes naar het buitenland om mensen een hand te geven. Het 40 jaar geleden in hars gegoten kapsel zit nog steeds goed. Regelmatig doet onze begenadigde troonopvolger een reeks achterlijke uitspraken die vervolgens door Maxima op RTL4-wijze wordt weggelachen. Oh ja, en om de vier jaar mag de koningin zich bemoeien met de kabinetsformatie.

Dit is helaas geen grap, maar Nederlandse realiteit. De meeste weldenkende mensen zullen toegeven dat de monarchie een zwaar achterhaald instituut is. Toch is het zo dat het koningshuis nog steeds in ons landsbestuur is ingebed. Iedere keer als er een politieke discussie over het koninghuis op gang dreigt te komen, schakelen mensen hun onderbuik-gevoel in en brengen de meest ondoordachte argumenten voor het behoud van het koningshuis naar voren.

Hierbij zal ik de belangrijkste argumenten opnoemen en ze stuk voor stuk ontkrachten.

Het historisch argument: het koningshuis is eng verweven met ons verleden en deel van onze cultuur.

Het koningshuis is inderdaad eng verweven met ons verleden. In het verleden hadden zij ook enig nut, maar nu niet meer. Dingen die ooit nut hadden maar dat nut verloren hebben, horen thuis in het museum en niet in het landsbestuur. Bovendien kunnen we met datzelfde argument ook de standenmaatschappij weer invoeren. Die is namelijk ook nauw verweven met onze historie en ooit was ze ook nuttig.

Het politieke argument: de koning(in) is niet politiek gekleurd en dus onafhankelijk.

Voor alle duidelijkheid, er bestaan geen mensen die geen politieke voorkeur hebben. De meeste nederlanders zijn geen lid van een politieke partij. Toch hebben zij voorkeuren en meningen. Dat is menselijk. Voor iemand die een machtspositie bekleedt is onpartijdigheid al helemaal onmogelijk. Zelfs al wil je goede dingen doen, je wilt je macht niet kwijtraken. Dat is dé corrumperende factor bij uitstek die onpartijdigheid uitsluit.

Daarnaast is de schijnbare onpartijdigheid van de koning(in) niet relevant wanneer deze geen echte machtspositie heeft. Heeft hij/zij dat wel, dat is dat zeer ondemocratisch. In Nederland is de macht van de koning(in) gering, doch niet gering genoeg.

Het verzoeningsargument: in tijden van crisis kan de koning(in) eensgezindheid brengen.

Bij vrijwel iedere crisis zwijgt het koningshuis in alle toonaarden. De regering is immers de machthebber in ons land en mag niet in zijn functioneren worden beinvloed of gepasseerd. Dat zou immers een ondermijning van onze democratie zijn. Wanneer iemand van het koningshuis al spreekt, dan is dat doorgaans na afloop van een gebeurtenis of crisis. Bovendien gebeurt dat omwille van terughoudendheid naar de regering toe op zeer vlakke en dus kleurloze en oninspirerende wijze. Op geen enkel moment kan daar eensgezindheid uit voortvloeien. Zij preken enkel voor de eigen parochie.

Het niveau-argument: Een monarch kan zich vele jaren voorbereiden op zijn of haar rol.

Tel het aantal dementerende, zwakzinnige, waanzinnige, wrede, domme, laffe of megalomane koningen die we gekend hebben. Zij allen hadden zich vele jaren voorbereid. Ofwel, dit is op geen enkele wijze een garantie. Zaken als decadentie, gewenning, verveling of vervreemding spelen hierin altijd mee.

Galerij der Overledenen
Keizer Wilhelm II van Pruisen Laatste Duitse monarch	Keizer Napoleon III van Frankrijk Laatste Franse monarch	Keizer Karl I van Oostenrijk-Hongarije Laatste Oostenrijkse monarch

De argumenten voor het behoud mogen dan wel onhoudbaar zijn, maar dat wil nog niet zeggen dat de monarchie daarom afgeschaft moet worden. Wat zijn de argumenten voor afschaffing:

Zeitgeist: Mensen hebben wereldwijd gekozen voor democratie en monarchie is hiermee niet te rijmen.

Wie waarde hecht aan democratie kan er niet mee instemmen dat mensen een machtspositie bekleden omdat hij/zij toevallig in een specifieke familie is geboren. Strijd voor mensenrechten, zelfbeschikking, democratie is aan de orde van de dag, in ons land en in de rest van de wereld. Deze ontwikkeling is, hoewel nog lang niet gereed, an sich een goede zaak. Het koningshuis is op dat pad een archaïsche hindernis.

Eenheid van bestuur: Wanneer macht teveel versnipperd raakt, gaat de bestuurskracht verloren.

De machtsdeling van de trias politica is, afgezien van de media-invloed en ambtenarij, in beginsel en goede zaak. Wanneer na een verkiezing het koningshuis nog een, weliswaar beperkte, invloed kan uitoefenen dan is dat niet alleen een aantasting van de democratie, maar ook een verdere versnippering van de macht om een regering te vormen.

Onderhoudskosten: Het koningshuis en hun lakeien kosten de staat 90 miljoen euro per jaar

De staat betaalt zo’n 90 miljoen euro per jaar aan het koningshuis zodat zij hun fictieve status en levensstijl kunnen behouden. Voor dat geld krijgt Nederland niets nuttigs terug. Dit geld had beter besteed kunnen worden aan onderwijs of gezondheidszorg.

Wanneer je dit alles op een rij zet, moet je constateren dat de gemiddelde monarchist wel heel erg gelovig moet zijn. Rationele argumenten voor het behoud van het koningshuis zijn er namelijk niet. Het koningshuis dankt zijn positie enkel aan een nogal grote groep sentimentelen die met weemoed terugkijken op een periode waarin de koning(in) nog serieus genomen werd. Ziende blind en horende doof staan zij met hun voeten in het jaar 2005, maar hun geest dwaalt kinderlijk adorerend af naar vroeger. Het tragische ervan is dat een aantal van deze adorerenden zitting hebben in de Tweede Kamer en de regering.

Top