Free-Folk Achter Tralies

Cut-up cipier verliest sleutel in bange dagen Harry Prenger 28 februari 2005 Aantal reacties: 5

 

Dacht ik eindelijk eens een interessant artikel te lezen op www.cut-up.com krijg ik een buitengewoon misplaatst stuk voor mijn kiezen, over een muziekstroming genaamd free-folk of freakfolk, zo u wilt. Een typisch onderwerp waar menige popscribent zich aan zal vertillen en in onderhavig geval de schrijver inderdaad grandioos onderuit glijdt. Inhoudelijk gezien zo’n typisch stuk dat uitsluitend uit de pen van een popjournalist kan vloeien. De betreffende muzikanten en hun fans fronsen na lezing de wenkbrauwen en gaan over tot de orde van de dag.

Je begint een bandje omdat je samen met je vrienden goede, eigenzinnige muziek wil maken. Een hoop geld hoef je er niet mee te verdienen, je houdt alles in eigen hand en regelt zelf optredens. Maar na verloop van tijd word je tegen wil en dank deelgenoot van een of andere scene. Mijn hemel, je zit een hokje, een muziekstroming. Dat is nog niet alles. Een scribent meent dat jij onderdeel bent van “een grote commune die samen tegen de wereld ten strijde trekt”. Verder suggereert hij een terug-naar-de-natuur filosofie en zelfs politieke motivatie, omdat je respectievelijk gebruik maakt van zogenaamde drones of optreedt op het Brattleboro Free Folkfestival in Vermont. Volgens de scribent is het plaatsje Brattelboro in Vermont gekozen als locatie voor het Free Folkfestival omdat democratisch presidentskandidaat John Kerry er meer stemmen won dan George Bush. Zou het heus? Volgens mij vond het festival er plaats omdat organisator Matt Valentine met zijn vriendin-muzikante Erika Elder in de bossen nabij Brattleboro woont.

David Nuss en Keith Connolly van The No-Neck Blues Band hadden er vast niet aan gedacht toen ze meer dan tien jaar geleden in het niets-aan-de-hand-Amerika van democratisch president Bill Clinton een bandje oprichtten. Eveneens bedeeld met puur muzikale geldingsdrang begon Matt Valentine in 1995 met zijn band The Tower Recordings. En Rob Thomas en John Moloney van Sunburned Hand Of The Man? In onwetendheid over de nabije toekomst experimenteerden ze naar hartelust als Shit Spangled Banner op de in 1996 verschenen lp No Dolby No DBX. Ik bedoel maar, muzikanten beginnen geen band vanwege een of andere ideologie, laat staan een categorische indeling. In 2005 moeten ze er niettemin aan geloven. Ze zijn part aan een door popjournalisten gecreëerde free-folk scene, volgens de Cut-up medewerker mede op grond van een door brave bard Devendra Banhart samengestelde verzameld-cd. Tja. Je hebt nooit een hond gehad en opeens moet je met een pitbullterriër wandelen in het Vondelpark. Zo’n gevoel.

Van de Cut-up medewerker had ik meer visie en eigen inbreng verwacht. Zijn stuk leunt grotendeels op een artikel uit The Wire. Daarnaast bevat het fouten, ongepaste interpretaties en een gebrek aan kennis van zaken, zoals wel blijkt uit zijn misvatting over “old, weird America”. Als we de scribent moeten geloven is “old, weird America” van toepassing op de muziek van Bob Dylan, John Fahey en Robbie Basho. Onzin natuurlijk. Journalist Greil Marcus kopte “Old, weird America” boven zijn essay over vooroorlogse folkmuziek, naar aanleiding van de heruitgave van Harry Smith’s Anthology Of American Folk Music. (Marcus gebruikte de typering ook voor een hoofdstuk over de Anthology in zijn boek Stemmen Uit De Kelder). Deze 84 songs tellende box uit 1952 was een inspiratiebron voor o.a. Dylan en Fahey. En niet alleen voor deze “jaren zestig iconen”. Nooit geweten overigens dat Fahey een jaren zestig icoon is.

Volgens mij is de basis van de hedendaagse free-folk een samenvatting van de Anthology-crisisfolk en de spookachtige sfeer die van deze liedjes uitgaat, de atonale klanken per zelfgemaakte instrumenten van Harry Partch, Alan Lomax’ veldopnamen, de eigenbeheer punk-attitude en etnische muziek. Doe er desnoods een lp bij van de Britse folkhippies The Incredible String Band. En wat te denken van die andere bijna vergeten pioniers? Angus MacLise en Sun City Girls. Voormalig Velvet Underground-lid MacLise was gedurende de jaren zestig en zeventig in de weer met etno-trance; het trio Sun City Girls uit Seattle experimenteert tot op de dag vandaag met etnische, maffe folkspinsels. Hun platen zijn onmiskenbare voorproefjes op de free-folk.

Omdat de muziek van Sunburned Hand Of The Man c.s. een duidelijk folkelement bevat, zou dit volgens de Cut-up medewerker kunnen duiden op een “heroïsche terugkeer naar de jaren zestig”, ofwel “het toen heersende ideeëngoed waarin de natuur en een zich bewust afzetten tegen de doorgedreven consumptiemaatschappij en de algemene politieke malaise centraal stonden”. Echter, de free-folk is allesbehalve voortgekomen uit onvrede over de Amerikaanse politiek of maatschappij. De muzikanten zullen het bestaan van een scene meewarig wegwuiven. Aangezien de free-folk geen eenduidige en tevoren bedachte scene vormt, al was het maar omdat de bekendste vertegenwoordigers een decennium geleden zijn begonnen toen er betrekkelijk weinig loos was in Amerika, is de vergelijking met de jaren zestig volstrekt uit de lucht gegrepen. Bovendien zongen de protesttroubadours van weleer betrekkelijk eenvoudige liedjes met sloganachtige teksten. De jonge free-folkies maken in veel gevallen zeer experimentele en bovenal instrumentale muziek. Evenmin bespeur ik in de ontwerpen van hun albumhoezen en concertaffiches politieke of maatschappijkritische aspiraties.

1952. Kunstenaar Bruce Conner na beluistering van de Anthology Of American Folk Music: ”het was een confrontatie met een andere cultuur ofwel een nieuwe kijk op de wereld met wellicht mysterieuze, onbekende of ongewone invalshoeken, verborgen in de teksten, melodieën en harmonieën – het leken liveopnamen rechtstreeks uit het Amazonegebied of uit Afrika, maar ze zijn wel degelijk vanhier, hier in de Verenigde Staten! Het valt helemaal niet op, maar het is er wel degelijk.”
(uit Stemmen Uit De Kelder van Greil Marcus)

Angus MacLise – The Invasion Of Thunderbolt Pagoda (Siltbreeze 1999)
Angus MacLise – Angus MacLise (Counter Culture Chronicles lp)
Angus MacLise – Astral Collapese (Quakebasket lp 2002)
Angus MacLise - The Cloud Doctrine (Sub Rosa cd 2003)
Sun City Girls – Grotto Of Mystics (Placebo lp 1986)
Sun City Girls – 333.003 Crossdressers From Beyond The Rig Veda (Locust lp 1996)

Top