De Ontregeling van Richard Kern

Harry Prenger 30 april 2005 Aantal reacties: 5

De films en foto’s van Richard Kern zijn een eerbetoon aan het vrouwelijk naakt. Kern toont niet per se het gangbare schoonheidsideaal, maar ziet het vrouwelijke lichaam als een kunstwerk dat zich soms letterlijk laat kneden. Kern lijkt zich af te vragen in hoeverre het lichaam doet wat de geest ervan verlangt. En dat is nogal wat in zijn optiek, want waar andere filmers en fotografen deels uit gêne of zelfcensuur stoppen, gaat Kern door, ver voorbij het fatsoen en de goede smaak. Vaak zijn Kerns beelden confronterend, schokkend of ronduit gênant. Wat het werk van Kern kenmerkt is een voorliefde voor mensen die zich niet willen conformeren aan regels van maatschappij en kunst. Aan zoiets verfijnds als culturele correctheid heeft Kern duidelijk een broertje dood.

Richard Kern (1954) stelt met zijn werk geen vragen, maar geeft evenmin antwoorden. Veel mensen hebben er moeite mee wanneer een duidelijke lijn, een concept of context in de kunst ontbreekt. Zeker in de vastgelegde verhaalstructuur binnen de filmtaal. Richard Kern echter is net als onder meer David Lynch een meester in het negeren van de strohalmen concept, context en verhaallijn. De toeschouwer zit er maar mooi mee opgescheept. Hij wendt zijn hoofd vol walging af of blijft toch stiekem kijken naar het hoe en waarom van Kerns werk, waarin de andere rode draad een duivels pact is tussen seks en geweld. Kerns onlosmakelijke verband tussen seks en geweld zullen veel mensen zien als een vorm van provocatie. Ongetwijfeld zal menige filmscène inderdaad als zodanig bedoeld zijn, maar Kerns oeuvre is te bijzonder en uniek om het af te doen als provocatie om het provoceren. Richard Kern onderscheidt zich bovendien doordat zijn beelden, al dan niet parodiërend, verwijzen naar splatter- en horrorfilm, reclame, SM, bondage, snuffmovies, of de grandguignol van het shocktheater dat sommige Parijse theaters opvoerden van 1898 tot 1914. Anderen leggen een link met de boeken van de Franse schrijver en ‘filosoof van het kwaad’ Georges Bataille. Zowel bij Kern als Bataille overlappen de thema’s angst, geweld, seks en de dood elkaar in een ondoordringbare en ongrijpbare verstrengeling.

De ware drijfveer van de seksualiteit is wat Bataille transgressie noemt, ofwel overtreding van de wet. Bataille maakt de lezer niet alleen voyeur, maar ook participant. Het seksueel afwijkende gedrag van Batailles personages en de daaruit voortkomende gewelddadige beschrijvingen, bezorgt menig lezer een gevoel van onrust en ambivalentie. In de films van Richard Kern zie je overeenkomsten met de boeken en personages van Bataille, al beweert Kern in interviews simpelweg: “Wat ik interessant vind in films haal ik naar boven en laat het samengevat zien. Wat Amerikanen interesseert is seks en geweld en de smerige kant van het leven”.

In 1983 koopt Richard Kern voor vijf dollar een Super-8 filmcamera. Met de New Yorkse
wijk Lower East Side als decor filmt hij vrienden en bekenden uit de kunstenaars- en muziekunderground. Zijn manier van filmen vindt aansluiting bij de zogenaamde no wave-muziek, welke cultstroming kortstondig explodeert van 1978 tot 1981 en waarin jonge bands mede onder invloed van de punk, het rockstramien voor avantgarde en noise verruilen. Een van de pioniers is de groep Teenage Jesus & the Jerks van zangeres Lydia Lunch. Aanvankelijk werkt Kern samen met een vriendje van Lunch, Nick Zedd, die als medegrondlegger van de zogeheten Cinema Of Transgression wordt gezien. Zedd’s fims zijn experimenteler maar ontberen de visie en het filmische talent van Kern. Andere figuren uit de periferie van de New Yorkse underground voelen zich evenzeer aangesproken door Kerns recht-voor-de-raap filmen. Via Lunch komt Kern in contact met Cassandra Stark, Jim “Foetus” Thirlwell en Henry Rollins. Kern op zijn beurt laat zich door de muzikanten beïnvloeden en speelt een tijdje in diverse obscure bands waaronder The Black Snakes en The Drug Whores met de gedegenereerde punker GG Allin. In de loop van de jaren tachtig vestigt Kern zijn naam als filmer. Zijn films maken indruk op avant-gardefestivals, die bovendien worden bezocht door leden van opkomende bands als Sonic Youth en Marilyn Manson. Ze voelen zich aangesproken door de rauwe filmbeelden van hun stadgenoot. Korte tijd later maakt Kern voor deze bands de eerste videoclips.

Met name zijn korte lowbudgetfilms zijn ontregelend en hardvochtig. Richard Kern moffelt in zijn films niets onder het tapijt; de suggestie ontbreekt volledig. Hoe primitief de kadrering en hoe grofkorrelig de beelden er ook mogen uitzien, het zijn mokerslagen op het netvlies. Soms doen ze denken aan goedkope horrorfilms waarin de hoofdpersonen zonder aankondiging vooraf elkaar naar het leven staan. Alleen gaat het in de films van Kern niet om kettingzagende psychopaten, maar om types die leven en handelen volgens een door henzelf gecreëerde wereld, waarin volop ruimte geboden wordt aan non-conformisten, onruststokers en vooruit dan, een enkele loslopende halve gare. De personages van Kern roepen door de consequent afstandelijke manier waarop ze in beeld zijn gebracht, nauwelijks identificatie of emotie op. De kijker voelt zich intussen steeds onbehaaglijker.

Ondanks het brutale naakt in expliciete poses zijn Kerns beelden beslist geen porno. Waar porno telkens opnieuw een seksuele stimulans wil overdragen, kun je het werk van Kern amper erotisch noemen. Ieder greintje aan prikkelende franje wordt zonder pardon overboord gegooid. Vertellen de makers van porno hoe en welke handelingen er verricht dienen te worden, Kern laat de poses en de interpretatie van deze poses over aan de fantasieën van het model. Desondanks is een beeld van Kern onmiddellijk herkenbaar, dankzij de verbijsterende vanzelfsprekendheid van de getoonde seksuele handelingen. Zijn beelden laten vrouwen zien die zelfbewust in de camera kijken; ze bepalen zelf de sfeer en het gevoel dat bij een door hen gecreëerd beeld hoort.

Niet alle vrouwen zullen zich identificeren met Kerns modellen. Ook de mannelijke kijker moet wennen aan het verwarrende beeld dat de vrouwen van Kern scheppen. Vrouwen die ongegeneerd fantaseren over SM, bondage, geweld, ja zelfs verkrachting. In de film Fingered wordt Lydia Lunch op brute wijze gepenetreerd met een revolver. De scène is bedacht door medescenarioschrijfster Lunch, die evenals in het al even beruchte The Right Side Of My Brain, waarin zij koortsdroomt over seks en geweld, in de eerste plaats protagoniste is. Omdat niet de maker de handeling bepaalt maar de hoofdrolspeelster, ontstaat er een herinterpretatie van het begrip lustobject. In Kerns werk zijn vrouwen geen lustobject in de specifieke door mannen bepaalde betekenis, maar zijn het de vrouwen die met bijna pervers genoegen met het fenomeen lustobject spelen; ze provoceren, maken het lachwekkend, zaaien verwarring of parodiëren het. In het oeuvre van Kern heeft de man weinig tot niets in te brengen. Zijn poging invloed uit te oefenen op denken en handelen van de vrouw is volstrekt nutteloos. Bij Richard Kern staat de man in feit voor lul.

www.richardkern.com

De afgebeelde foto’s zijn afkomstig uit de boeken New York Girls (Purr Books 1995) en Model Release (Taschen 2000).

Films van Richard Kern:

Lunchbox (1994)
Colour, 16mm, 5 minutes. A rock video for Marilyn Manson. Written and directed by Kern. Produced for Interscope Records.

Love Is... (1994)
Colour, 16mm, 3.5 minutes A rock video for King Missile. Written and directed by Kern. Produced by Atlantic Records.

Body Bomb (1993)
Colour, 16mm, 5 minutes. A rock video for Unsane. Written and directed by Kern. Produced by Matador Records.

Divine Hammer (1993)
A rock video for The Breeders. Written and directed by Kim Gordon and R. Kern. Produced by Elektra Records.

Room 429 (1993)
Black and white, 16mm, 5 minutes. A rock video for Cop Shoot Cop. Written by CSC with Kern. Directed by Kern. Produced by Interscope Records.

My Nightmare (1993)
Colour, Super-8 sound, 5 minutes. Featuring Susan McNamara and R. Kern. Written, produced and directed by Kern.

Detachable Penis (1993)
Colour, 16mm, 4 minutes. A rock video featuring King Missile. Written and directed by Kern. Produced by Atlantic Records.

The Sewing Circle (1992)
Colour, Super-8 sound, 7 minutes. Featuring Kembra Phfaler, Lisa Resurrection and Carrie. Written, produced and directed by Kern.

The Bitches (1992)
Black and white, Super-8 sound, 10 minutes. Featuring Linda Serbu, Annabelle Davies and Charles Wing. Music by Jim Coleman.Written, produced and directed by Kern.

Horoscope (1991)
Colour and black and white, Super-8 sound, 5 minutes. Featuring Holly Adams, Bob Drywall and Squeak Wilentz. Music by Budenholzer. Written, produced and directed by Kern.

Catholic (1991)
Black and white, Super-8 sound, 2 minutes. Featuring Fee. Music by Budenholzer. Written, produced and directed by Kern.

Nazi (1991)
Colour, Super-8 sound, 2 minutes. Featuring Annabelle Davies. Music by Budenholzer. Written, produced and directed by Kern.

Tumble (1991)
Colour, Super-8 sound, 4 minutes. Featuring Linda Serbu. Music by Pitt and the Dreamers. Written, produced and directed by Kern.

Scooter and Jinx (Aka Moneylove) (1991) Colour, Super-8 sound, 1 minute. Featuring Linda Serbu and Karen Disney. A Sonic Youth rock video. Written and directed by Kern. Produced by Geffen Records.

X is Y (1990)
Colour, Super-8 sound, 4 minutes. Featuring Tomoya, Jackie O, Linda Serby, Cassandra Stark and Cristina. Music by Cop Shoot Cop. Written, produced and directed by Kern.

The Evil Cameraman (1986,1990)
Colour, Super-8 sound, 12 minutes. Featuring Jap Anne, Ice Queen, Kern, Little Linda and Jackie O. Music by Foetus Corp. Written, produced and directed by Kern.

The King of Sex (1987)
Colour, Super-8 sound, 5 minutes. Featuring Nick Zedd, Rick Strange, and Audrey Rose. Music by Killdozer. Written, produced and directed by Kern.

Submit to Me Now (1987)
Colour, Super-8 sound, 17 minutes. Featuring Nick Zedd, Cassandra Stark, Lydia Lunch, Audrey Rose, Kern, Clint Ruin, Lung Leg and others. Music by Thurston Moore, J.G. Thirlwell, Bewitched, Black Snakes and others.Written, produced and directed by Kern.

Pierce (1986)
Colour, Super-8 sound, 9 minutes. Featuring Audrey Rose. Produced and directed by Kern.

Fingered (1986)
Black and white, Super-8 sound, 25 minutes. Featuring Lydia Lunch, Lung Leg and Marty Nations. Music by Lunch and J.G. Thirlwell. Written by Lunch and Kern. Produced and directed by Kern.

Death Valley '69 (1986)
Colour, Super-8 and video, 7 minutes. A rock video featuring Sonic Youth. Written and produced by Sonic Youth and Kern. Directed by Kern.

You Killed Me First (1985)
Colour, Super-8 sound, 12 minutes. Featuring Karen Finley, David Wojnarowicz and Lung Leg. Written, produced and directed by Kern.

Submlt to Me (1985)
Colour, Super-8 sound, 12 minutes. Featuring Lydia Lunch, Clint Ruin, Tom Turner, Audrey Rose and others. Music by Butthole Surfers. Written, produced and directed by Kern.

Manhattan Love Suicides (1985)
Black and white, Super-8 sound, 35 minutes. Featuring David Wojnarowicz, Bill Rice, Nick Zedd and others. Music by J.G. Thirlwell and Dream Syndicate. Written, produced and directed by Kern.

The Right Side of My Brain (1984)
Black and white, Super-8 sound, 23 minutes. Featuring Lydia Lunch, Clint Ruin, Henry Rollins and others. Written by Lunch and Kern. Produced and directed by Kern.

Goodbye 42nd Street (1983)
Colour, Super-8 sound, 4 minutes. Produced and directed by Kern.

Top