Hoe de Nationale Drijfveren Europa Beïnvloeden.

Een analyse van het krachtenveld binnen de EU na het falen van EU-grondwet. Roger Dols 19 juni 2005 Aantal reacties: 1

Nadat de stemming over de EU-grondwet was mislukt, brak er een crisisstemming uit in Europa. Na een aantal dagen begonnen enkele landen al hun stellingen te betrekken in de aanloop naar de EU-top van de afgelopen week. Tijdens deze top werd door ieder land de noodzaak benadrukt om een denkpauze in te lassen over de toekomst van Europa. Verder werd er enkel gesproken over geld. Wie niet beter zou weten, zou denken dat geld het cruciale punt was bij deze EU-top. Dit is echter alleen de façade waarachter de landen hun drijfveren vaak verstoppen. Als geld niet het breekpunt is, wat drijft de EU-landen dan wel?

Groot-Brittannië
Premier Blair bleef tijdens de top hardnekkig vasthouden aan zijn eis dat hij de korting die Engeland krijgt (de rebate) alleen wilt opgeven als er een fundamentele discussie komt over de vraag hoe de EU zijn geld uitgeeft. Dat lijkt een zinvolle en zelfs rechtvaardige vraag. Blair weet echter ook dat zo’n discussie vele jaren in beslag neemt. Hij weet ook dat door de veelheid aan eisen per land een dergelijke discussie gedoemd is te mislukken. In het gunstigste geval zal de uitkomst vrijwel gelijk zijn aan de manier waarop de EU nu ook al werkt. Blair’s eis betekent feitelijk dat hij Engeland’s korting gewoon niet wilt opgeven.

Wat wil hij dan wel? Engeland heeft zich al eeuwen maar halfslachtig aan het Europese continent verbonden. Het is een soort terugtrekkingsdrang naar het eigen thuisland, dat Amerika van hen geërfd heeft. Engeland wil graag handel drijven met Europa, maar zij zullen zich nooit volledig aan de EU binden. Bovendien hecht Engeland zeer veel waarde aan hun historische band met de VS. De VS wil net als Engeland graag handel drijven met de EU. De VS zijn echter zeer huiverig voor een eensgezinde en sterke EU. Wanneer de EU ooit met 1 stem gaat spreken, zal de VS naar de 2e plaats worden verwezen en is zij haar huidige machtpositie kwijt. Kortom, de VS zullen alles doen om Europa rijk, maar wel verdeeld te houden. Dit is ook de reden dat Amerika Turkije bij de EU wil, dat betekent namelijk minder kans op eensgezindheid.

De belangen van de VS en Engeland lopen dus parallel. Bovendien zal Engeland in de EU altijd een ondergeschikte rol spelen door de sterke Frans-Duitse alliantie die Europa nu al zo’n 50 jaar beheerst. Dit alles betekent dat Engeland geen baat heeft bij een sterke EU die ook op politiek vlak een grote rol speelt op het wereldtoneel.

Frankrijk
Voor Frankrijk is de EU het belangrijkste middel om politieke invloed uit te oefenen op het wereldtoneel. Frankrijk is weliswaar een rijk land, maar tegen landen als de VS, China en ook Duitsland is zij niet opgewassen. De alliantie met Duitsland, die vanaf de jaren 50 standhoudt, is voor Frankrijk een soort verzekering tegen een politiek isolement. De sterke band tussen beide landen maakt het mogelijk om vaak met 1 stem te spreken en Europa als politieke macht op de wereldkaart te zetten. Zelfs zonder dat de EU een militaire macht is.

Daarnaast heeft Frankrijk economisch gezien erg veel baat bij de interne Europese markt en de bijbehorende subsidies. In vele opzichten is Frankrijk een modern land, maar buiten de grote steden kent Frankrijk een omvangrijke en nationaal invloedrijke agrarische sector. Het zijn de subsidies die deze landbouw de middelen geeft om te concurreren met de arme landen.

Frankrijk is er dus alles aan gelegen om de EU zo sterk mogelijk te maken. Alleen zo kan zij, als wederhelft van Duitsland, een invloedrijke rol blijven spelen.

Duitsland
Waarom zou Duitsland een sterke EU willen? Duitsland is een rijk en modern land. In vele takken van wetenschap, techniek en economie behoren zij tot de wereldtop. Het is een land met een sterke geest dat op de as en puinhopen van Nazi-Duitsland een fenomenale wiederafbau heeft laten zien. Op economisch of wetenschappelijk gebied heeft Duitsland de EU niet per se nodig.

Op politiek vlak zit het echter heel anders in elkaar. Duitsland loopt zelfs 60 jaar na de 2e wereldoorlog nog met complexen en schuldgevoelens rond. Zij durven hun sterke positie internationaal niet te gebruiken zonder dat zij zich geflankeerd weten door landen wiens naam minder slecht te boek staan. Precies hiervoor heeft Duitsland de EU nodig. Al sinds Adenauer werkt Duitsland aan dit verbond om Duitsland te bedden in een sterk Europa en zich tegelijkertijd een betrouwbaar en moreel gezonde partner te tonen.

Met de uitbreiding van de EU van 15 naar 25 landen is Duitsland het economische en politieke centrum van de EU geworden. Toch blijft Duitsland vasthouden aan de alliantie met Frankrijk. De behoefte aan een geloofwaardig en rechtvaardig imago blijft een balangrijke zaak die Duitsland nog decennia aan de EU zal koppelen.

De rest van Europa
Over de overige landen van Europa, vooral over de nieuwe lidstaten, kan gezegd worden dat de EU voor hen een garantie biedt voor stabiliteit en zekerheid. Alleenstaand kunnen zij deze zaken niet afdwingen, maar via de EU kunnen zij dit wel bereiken. Daarnaast zijn ook de economische voordelen van dusdanige omvang de ook zij de EU nog lang nodig zullen maken.

Over het algemeen spelen de overige EU-landen een kleine rol in de besluitvorming in Europa. Het zijn sporadische gebeurtenissen zoals de Nee-stem tegen de EU-grondwet, die een land als Nederland enkele maanden een stem geven in Europa. Zelfs Italië en Spanje spelen geen rol van betekenis. Door de vele voordelen steunen zij allen echter toch een sterke EU. Het alternatief, geen EU, is namelijk te nadelig.

Slotbeschouwing
De Eu bouwt in de huidige samenstelling op een bijna onmogelijk fundament. Het belangrijkste obstakel naar een sterke EU, is niet Oost-Europa, maar Engeland. Zij stellen zich namelijk al 50 jaar lang halfslachtig op in Europa en zullen ook in de toekomst geen verbondenheid met Europa vertonen. Dit laat niet onbesproken dat Europa met meer problemen kampt. Het is wel een sprekend voorbeeld van de onmogelijke positie waarin Europa zich soms begeeft.

Top