Gevaarlijk Denken

Minister Donners' missie tegen gevaarlijke denkers... Roger Dols 23 augustus 2005

Op 20 augustus verscheen op www.regering.nl een bericht dat minister Donner een visie heeft ontwikkeld over de aanpak van radicalisme. De kop van dat stuk luidde:

"De overheid moet optreden tegen radicalisme als dat direct leidt tot geweld of andere strafbare feiten. Dat is ook nodig als een radicale stroming die de democratische rechtstaat afwijst, veel aanhang krijgt."
	Bron: http://www.regering.nl/bewindslieden/kabinet/mindonner.jsp

Vooral de laatste zin trok mijn aandacht. De overheid stelt hiermee grenzen aan wat een mens mag denken. Het gaat hier dus niet om het plegen van aanslagen of het beramen van een revolutie, maar over het openlijk afwijzen van de verzameling wetten die de overheid heeft geformuleerd en die de bevolking middels verkiezingen min of meer geaccepteerd heeft. Het is normaal dat een samenleving haar eigen regels prefereert boven andere regels. Stel echter dat een groepje monarchisten een zetel bemachtigen. Mag een regering dan ingrijpen en dat verbieden? Of moeten we andermans meningen en de daaruit voortvloeiende verkiezingsuitslag accepteren? Is het bovendien niet zo dat de regering haar falen t.a.v. de sociale onrust openbaart door behalve daden ook meningen te verbannen?

Niemand zal er aan twijfelen dat het plegen van aanslagen volledig in strijd is met de regels van onze democratische rechtstaat. Wanneer iemand echter harde, misschien wel terechte, kritiek op onze maatschappij heeft, maar dat alleen tijdens verkiezingen uit door te stemmen, is dat dan ook gevaarlijk?
Toen de liberalen in de 19e eeuw begonnen te pleiten voor individuele vrijheden werd dat door het toenmalige establishment gezien als bedreigend voor de samenleving. Hetzelfde gebeurde toen de sociale beweging ging pleiten voor betere arbeidsomstandigheden en sociale regelgeving. Tegenwoordig hoor je daar niemand meer over.

Wat mag een democratie verbieden? Deze vraag zou eigenlijk moeten luiden: Welke verkiezingsuitslagen zijn toegestaan en welke verkiezingsuitslagen worden verboden? Het klinkt op het eerste gezicht redelijk om te zeggen dat iedere uitslag die leidt tot een ander maatschappijbestel dan de huidige verboden is. Maar wie zijn wij om een meerderheid van de bevolking op te leggen dat ze niet voor een andere maatschappij mogen kiezen?
Door alle andere samenlevingsvormen dan onze democratische rechtstaat te verbieden pretenderen we een waarheid in pacht te hebben die feitelijk niet bestaat. Sterker nog, deze pretentie zelf is gevaarlijk en heeft een belangrijk gedeelte van de 20e eeuw getekend.

Wat zegt deze visie over de overheid?
Sinds 9-11 is de dreiging van terreur erg dichtbij gekomen, hoewel de internationale terreur zich nog niet zichtbaar gemanifesteerd heeft in Nederland. Het bestrijden van terrorisme is een uiterst moeilijke aangelegenheid. Terroristische organisaties zullen in het Westen nooit in staat zijn om de rechtsorde omver te werpen. Daarvoor is de steun vanuit de bevolking te gering en hun omvang te klein. Zelfs de materiele schade van aanslagen is relatief eenvoudig op te vangen. New York is er akelig snel weer bovenop gekomen na de aanslagen van 9-11. Het is, los van de directe slachtoffers, eigenlijk alleen de gemoedstoestand van de samenleving die zwaar geraakt wordt.

Omdat een aanslag door een enkeling bijna niet te voorkomen is, is beleid op dit terrein bijna gedoemd te falen. De belangrijkste taak van een regering zou, behalve vervolging van daders, dan ook het waken over de gemoedstoestand van de samenleving moeten zijn. De huidige regering neemt echter alleen z'n toevlucht in het formuleren van nog 'hardere' maatregelen en brult ondertussen met het paniekerige deel van Nederland mee. Dit is op zich al zwak genoeg. Nu wordt zelfs geprobeerd om meningen en maatschappijvisies te reguleren. Hiermee geeft onze overheid feitelijk te kennen dat de strijd tegen de daden verloren is. Het trieste succes van deze benadering is dan ook enkel het in stand houden van de onrust.

Top