Euregio Maas-Rijn

Leidraad voor de Toekomst van Europa Roger Dols 20 april 2006 Aantal reacties: 1

Globalisering en Europese eenwording. Over beide zijn al vele boeken vol geschreven. Iedereen is het inmiddels met elkaar eens dat het een alomtegenwoordig proces is, terwijl mensen heftig van mening verschillen over de vraag of dit nu wel of niet goed is. In het referendum over de Europese grondwet hebben Nederlanders hun wantrouwen en angst laten oordelen en zich uitgesproken tegen deze nieuwe stap in de Europese eenwording. Niemand maakt zich echter illusies. De Europese eenwording komt er aan en de vraag is voornamelijk hoe we deze vorm willen geven.

De deconstructie van natiestaten
Wie in Europa om zich heen kijkt, ziet nog steeds de verdeling in landen. Ook ziet men hun onderlinge conflicten en samenwerkingen. De meer oplettende kijker zal echter nog iets heel anders zien, namelijk de eerste scheuren in dit starre, kunstmatige bouwwerk. Hoe meer Europa naar elkaar toe groeit, hoe meer de individuele regio’s zich bezinnen op hun positie ten opzichte van andere regio’s in Europa.

Onder druk van de globalisering, technologisering van de samenleving en de explosieve groei van de media trekken mensen zich terug en zoeken houvast dichter bij huis. Daar waar landen tot eind vorige eeuw nog de vanzelfsprekend bindende factoren waren, begint nu langzaam aan een verandering op te treden in dit beeld. Nog steeds zijn landen leidend, maar de tendens begint te verschuiven.

Fig. 1: Limburg, Centraal in Neder-Lotharingen (‘Lower Lotharingia’ in de kaart). Het Noordelijke deel van Lotheringen, dat het centrale deel vormt van het rijk dat Karel de Grote na liet.

Lokalisering
Wat heeft een Catalaan met Spanje? Wat heeft een Waal met Vlaanderen? En wat heeft een Limburger met Nederland? Zeer weinig. Het zijn kunstmatige politieke constructies die groepen mensen met elkaar hebben verbonden. Limburg is in dit opzicht een goed voorbeeld. Of beter gezegd, beide Limburgen (Nederlands en belgisch Limburg) zijn hiervoor een goed voorbeeld. Tot 1830 was Limburg één gebied dat bovendien als hertogdom onderdeel was van de Duitse Bond (tot 1866). Verder terug in de tijd had Limburg meer affiniteit met Duitsland, hertogdom Brabant en Bourgondië als met Holland.

Het is langs lijnen zoals om Catalonië en Limburg dat zich de eerste scheurtjes in het idee van de natiestaten beginnen af te tekenen. Voor iemand in Zuid-Limburg is een trip naar Aken, Keulen, Luik en Antwerpen vele malen logischer als een trip naar Rotterdam of Amsterdam.

In veel delen van Europa zijn mensen zich meer bewust aan het worden van hun regionale roots en historische banden met omliggende regio’s over de grens. Ook op economisch gebied zijn deze bewegingen in opkomst. Deze regionalisering gaat hand in hand met de Europese eenwording, die zo feitelijk bijdraagt aan deze beweging.

Fig. 2: Overzicht van de Euregio Maas-Rijn, opgebouwd uit Zuid-Limburg, Belgisch Limburg, Provincie Luik, Regio Aken en Duitstalig België.

Problemen en kansen in de EU en euregionaal
Met de eenwording van Europa komen er zowel problemen als kansen kijken. Problematisch is het besturen over de landsgrenzen heen. Dit betekent tot nu toe een toename van het aantal wetten en regels en trage besluitvorming. De kansen liggen er vooral op economisch gebied. De invoering van de Euro en het wegvallen van controles aan de landsgrenzen heeft een vrijer verkeer van mensen en handel mogelijk gemaakt.

Het verschuiven van bevoegdheden van de landen naar de Eu, heeft echter de afstand tussen lokale en globale aangelegenheden groter gemaakt. Deze bestuurlijke leegtes zijn onderkend en worden thans opgevuld door euregionale samenwerkingsverbanden.

Een goed voorbeeld hiervan is de Euregio Maas-Rijn (EMR). Het is een gebied met een lange gezamelijke geschiedenis en een samenwerking over 3 taalgebieden heen. Als Euregionaal samenwerkingsverband moet het ook de bureaucratische obstakels overwinnen die er nog op de landsgrenzen en tussen organisaties liggen. Langzaam maar zeker begint men de voordelen echter helderder voor ogen te krijgen en komen er steeds meer initiatieven van de grond.

Binnen de EMR is er periodiek het MAHHL-overleg (MAHHL staat voor Maastricht, Aken, Heerlen, Hasselt, Luik) tussen de belangrijkste steden van de EMR. Daarnaast is er het eerste Europese grensoverschrijdende bedrijventerrein Avantis dat zowel in Heerlen als in Aken ligt. Ook op cultureel gebied begint er samenwerking te komen en biedt men de eigen activiteiten ook over de grens aan. Een ander belangrijk aspect is het gestaag groeiende bewustzijn van de gedeelde belangen in alle lagen van de regio.

Vooruitkijkend
Verder naar voren kijkend liggen er grote kansen voor een sterke vruchtbare samenwerking voor onderwijs, culturele instellingen, onderzoeksinstellingen en het bedrijfsleven. Met name voor de politiek ligt hier echter de grote verantwoordelijkheid om EMR sterk gestalte te geven. Hiertoe liggen er nog de nodige obstakels op bestuurlijk vlak. Vooral de akelige bureaucratische processen op nationaal en europees niveau en de kinderziektes van de samenwerkingsverbanden dienen overwonnen te worden. Wanneer de verantwoordelijke personen hiervoor hun nek uitsteken en visie tonen zal deze regio een leidende positie binnen de EU kunnen verwerven.

Website EMR: www.euregio-mr.org/

Top