Plasactie

Interview over hoge vrouwennood Monica Dols 2 september 2006

 
Voor veel vrouwen is het iedere keer weer afzien: de toiletgang op festivals en andere buitenfeesten. Terwijl er voor mannen overal pisbakken gereed staan die gratis benut mogen worden, worden vrouwen gestraft voor hun vrouw zijn. Lange rijen bij de toiletten en altijd minimaal 40 cent betalen.
Er is 1 vrouw die niet alleen klaagt maar ook daadwerkelijk tot actie is overgegaan: Baharak Bashar! Een interview met deze daadkrachtige vrouw.

1) Wat is de ontstaansgeschiedenis in het kort van je actie?
Tijdens de Gentse feesten 2005, dat is een tiendaagse stadsfestival in Gent, was ik op bepaald moment zeer onder stress door de hoge nood om te plassen. Helaas vindt men tijdens de feesten, zoals op vele andere soortgelijke festival en evenementen, talrijke én gratis urinoirs voor mannen terwijl er enkel een beperkt aantal toiletten voor vrouwen, kinderen en gehandicapten (in het beste geval) beschikbaar zijn tegen betaling van 40 tot 50 cent. Dit beperkte aantal toiletten is bovendien niet exclusief voor vrouwen, maar wordt ook gebruikt door mannen die hun grote behoefte willen doen. Dus u kunt zich voorstellen dat de wachttijden zeer lang kunnen uitlopen voor iemand die dringend moet, niet waar. Waarom dringend? Omdat je als vrouw je langer moet inhouden, gezien het beperkte aantal plaspunten. Ik besloot mijn behoefte achter een auto te doen waar ik door twee flikken (politie; redactie) voor bijna 300 euro beboet ging worden bovenop het plegen van openbare zedenschennis. Dat laatste was me écht te veel. Zo ben ik de strijd aangegaan tegen deze absurde situatie die nog in 21ste eeuw in een zogezegd “geciviliseerd” westerse maatschappij, waar waarden zoals democratie, gelijke kansen tussen vrouwen en mannen, emancipatie, etc hoog in fakkel gedragen wordt. En dan krijg je een dispuut over zoiets basaal, volgens sommigen banaal. Absurd is dat, absurd.

2) Wat is je doel precies?
We willen dat er een alternatieve kijk komt op toiletten in het algemeen en meer specifiek meer aandacht voor de specifieke noden van dames. Aandacht vragen voor nieuwe, frisse, hippe ideeën die vrouwvriendelijk zijn. Nieuwe concepten voor herenurinoirs? En waarom zou hetzelfde niet kunnen voor dames? Zij hebben ook recht op evenveel en evenwaardig publiek sanitair. Het tekort aan volwaardig sanitair doet zo’n 22,2% van de ondervraagde vrouwen terugkeren naar huis, bleek uit ons onderzoek tijdens de Gentse Feesten. Moeten vrouwen ook in grote getale gaan wildplassen om hun gelijke rechten op te eisen?
Daarom sensibiliseren we met onze acties de mensen en de overheden om even stil te staan bij het sanitair probleem en ongelijkheid tussen vrouwen en mannen in steden, openbare en privé instellingen, festival, evenementen, etc.

Ook pleiten we voor een gelijkwaardige juridische behandeling van plassende vrouwen. Vrouwen kunnen momenteel in sommige gemeenten immers bij wildplassen niet alleen beboet worden voor het overtreden van de plaatselijke reglementen, maar ook nog voor openbare zedenschennis. Bij mannen is dit meestal niet het geval. Bovendien lokt het minder discussie uit. Het wordt immers maatschappelijk gedoogd. We willen vooral taboe’s breken rond de beeldvorming rond urinerende vrouwen en aanklagen van de ambivalentie. Terwijl naakte en zelfs urinerende vrouwen gecommercialiseerd worden (plassex), is men anderzijds ‘bekommerd’ om hun eerbaarheid in de publieke ruimte. Waarom eigenlijk zouden urinerende dames zich meer moeten schamen dan heren, en zich verstoppen? Zouden ze zich onveiliger voelen dan heren? Indien ja, waarom zouden ze?

Tenslotte willen we de bevoegde overheden overtuigen en motiveren om zeer concrete maatregelen te nemen om deze absurde ongelijkheid bij het bevredigen van een natuurlijke behoefte tussen vrouwen en mannen op te heffen. Soortgelijke ongelijkheden zijn niet meer van deze tijd, dunkt me. Ook willen we onrechtstreeks de misbruiken in de sanitaire sector (privé uitbater) t.a.v. de consumenten én het dienstverlenende personeel (vooral kansarme en kwetsbare mensen in onze maatschappij) aan de wetgever blootleggen. Vaak worden het dienstverlenend personeel (vaak vrouwen en illegale vluchtelingen) onderbetaald, hebben geen sociaal statuut en sociale bescherming en ondergewaardeerd werk.

3) Denk je dat je veel vrouwelijke aanhangers hebt?
Ik denk niet in termen van aanhangers noch in termen van vrouw of man. Wie over een beetje gezond verstand beschikt, zal ongetwijfeld inzien dat wat hier aangeklaagd wordt, principieel gezien volledig terecht is. Daarom zijn alle praktische en financiële bezwaren tegen deze principieel aanklacht als dus danig irrelevant. Het gaat hier over pissen, iets waarmee elke persoon zes tot acht keren per dag mee geconfronteerd word. Het kan niet zijn dat het lozen daarvan bij een vrouw aan meer voorwaarden en ethiek moet worden onderworden dan bij een man.

De Lady P.

4) Heb je ook reacties van mannen gehad?
Eerlijk gezegd, ik ben zelf heel erg tevreden over de reacties van de meeste mannen. Sommige onder hen maken zich bozer dan de vrouwen zelf over deze flagrante ongelijkheid. Op veld ben ik vaak geconfronteerd met zaken dat ik daaruit maar één mogelijke conclusie kon trekken: dat de emancipatie bij sommige vrouwen nog héél ver van hun bed ligt én hoe belangrijk de mannen zijn om deze vrouwen dichter bij hun onafhankelijkheidsdenkend en handelen te brengen.
Terwijl de vrouw zelf zeer ongeïnteresseerd en niet-luisterend naar mijn uitleg voorbij slentert, fluistert haar man “ schatje, luister eens! Het is iets voor jou.”. De reactie die dan erop volgt door de vrouw: “ Ik plas liever thuis.”. De man reageert: “Juffrouw, ik steun de actie. Hoe kan ik dit doen?”…
Dat is maar één voorbeeld uit zovele situaties die zich hebben voorgedaan. Misschien heb ik onbewust de drang om zulke situaties te overdrijven, omdat ik ze niet verwacht van een vrouw. Laat ons ook niet vergeten dat de stemrecht voor vrouwen er gekomen is samen met de engagement van een aantal mannen. Hiermee wil ik absoluut niet bedoelen dat de vrouwen niet alleen in staat zijn om voor hun rechten op te komen. Maar ik zie de emancipatie ook als een dialoog tussen vrouw en man, en vanuit deze invalshoek zijn mannen bij dit proces meer dan nodig en volgens mij welkom.

5) Is er al een reactie van officiële zijde?
Vanuit officiële zijde worden we af en toe ontvangen, omdat we er meestal zelf op aandringen om ontvangen te worden (afgifte van de handtekeningen, actie voor het stadhuis, deelname aan betogingen, indienen van eisenpakket, etc.). Maar concreet hebben we nog nooit met de bevoegde overheden rond dit probleem rond de tafel gezeten. Ze hebben nogal de neiging om het probleem van sanitaire ongelijkheid te minimaliseren of als ze het erkennen, dan schuiven ze allerlei nepargumenten naar voren als dat het te veel geld kost, het heeft onderhoud nodig, neemt veel plaats in dan een urinoir,… of stereotiep redeneringen zoals vrouwen hebben meer privacy nodig dan mannen, vrouwen staan niet open voor nieuwe sanitaire gewoonten (zie plastuit, Lady P.), etc.
Met andere woorden; er is nog veel werk aan de winkel. We houden in ieder geval de druk hoog op de ketel door continue acties op straat te voeren en een grote draagkracht te creëren op allerlei niveaus, op straat bij de bevolking, onderwijsinstellingen, onderzoekers, kunstenaars, verenigingen, etc. Het bespelen van media is onze grote troef. Dat doen we door creatief uit de hoek te komen wat ons tot heden zeer goed gelukt is.

Plastuitje

6) Wat zie je als beste oplossing?
Voor ik op deze vraag inga, zou ik graag even benadrukken hoe belangrijk en effectief het bespreekbaar maken van een probleem is, voor al eer men tot één of meerdere oplossingen komt voor dit specifieke probleem. Als we niet eens geraken dat het hier om een principiële zaak gaat, als de sanitaire ongelijkheid tussen vrouw en man steeds gereduceerd wordt tot fysiologische gemakken en ongemakken, al dan niet hebben van een piemel of technisch/financiële bezwaren, is het zeer moeilijk om een constructief debat te voeren over de mogelijke oplossingen.
In de wereld worden er vandaag oplossingen gezocht voor veel complexere problemen zoals bestrijden van mensenhandel, milieuproblematiek, racismebestrijding, fundamentalisme, etc. Het kan dan niet zijn dat dit concrete, alledaagse probleem, met de bestaande middelen en technologieën, intellectuele, intelligente en inventieve capaciteiten onoplosbaar blijft.
Wij, als actiegroep, denken combinatorisch, d.w.z. dat we niet aan één oplossing denken maar aan verschillende elkaar aanvullende oplossingen. Omdat we er van overtuigd zijn dat één oplossing geen antwoord kan bieden aan de noden van iedereen en dat bij elke context een specifieke aanpak nodig is.

7) Hoe lang denk je te moeten doorgaan voordat er iets gaat gebeuren?
We zullen zien in hoeverre mate vrouwen en mannen zich willen blijven engageren om aan deze actie mee te helpen en mee te werken. Het probleem is dat wanneer je op veld gaat actie voeren, dat je vrijwilligers nodig hebt die de praktische taken op zich moeten nemen. Daar wringt juist het schoentje. Veel mensen vinden de plasactie legitiem, sympathiek zelfs nodig, maar als het puntje bij paaltje komt en als zij zelf hun handen uit mouwen moeten steken voor een aantal uurtjes, ajajajaj. Liever dan een petitie te tekenen of eventueel een sticker of een poster aan te kopen om de actie te ondersteunen. Natuurlijk soortgelijke ondersteuningen zijn zeker nodig en het appreciëren waard, maar wat ze niet altijd goed beseffen, dunkt me, is dat ze soms vergeten dat voor sommige zaken nodig is om militanter op te treden om ze te werkelijk te realiseren. Zo dacht één van de medeactivisten, Agnes Lamoen, die helaas kort na de acties van de voorbij Gentse feesten is heen gegaan. Deze uitzonderlijke 69 jarige dame die aan een aanslepende ziekte leed, heeft tot haar laatste dagen mee met ons actie gevoerd. Wat zij gedaan heeft, daar zijn veel jongere gezonde mensen niet eens toe in staat; om zoveel en zover voor hun idealen en hun principes te strijden. Ze verdiend mijn allerhoogste respect. Voor mensen zoals haar zet ik me op de knieën en put ik mijn energie uit.
De vrijwilligers en de medeactivisten (een kern van acht vrijwilligers uit verschillende branches als architectuur, sociologie, kunst en moraalfilosofie, vrouwenvereniging, psychologie, etc.) waarmee ik vergezeld wordt zijn zeer capabel, werklustig en precies. Een aantal freelance vrijwilligers die vaak uit familie, kennissen en collega’s gerekruteerd worden zijn onontbeerlijk voor het ontwikkelen van nieuwe ideeën, het uitvoeren van praktisch werk met hoge afwerkinggraad rekeninghoudend met de beperkte financiële middelen. Tenslotte hebben we een fabuleus team met wie we tot heden schitterende resultaten hebben behaald.

8) Vind je het vervelend als mensen lacherig doen over dit onderwerp?
Neen, ik vind als men met eigen miserie niet kan lachen dat men het niet kan relativeren. Daarom is lachen een belangrijke factor om problemen te verwerken. Bovendien, sommige onderwerpen dienen zich socio-cultureel/historisch gezien niet toe om op een verteerbaar formaat aan de vrouw en man te brengen wegens onsmakkelijk, taboe, moeilijk, etc. Vandaar is de humor een belangrijk medium om sommige onderwerpen die onder deze categorie vallen op een aangename manier naar de buitenwereld te presenteren. Vergeet niet dat humor een belangrijke impuls is om bepaalde zaken beter te onthouden wegens het leuke gevoel die bij de persoon in kwestie heeft achtergelaten. Kort gezegd de humor prikt de geest en het lichaam volgt.

9) Doe hier een oproep!
Voor de volgende Gentse Feesten juli 2007 zoeken we vrijwilligers voor op veld te komen helpen sensibiliseren. Wie dat wenst kan voor meer info contact op nemen met plasactie@telenet.beof via het rubriek Plasactie op onze website http://users.telenet.be/plasactie meer lezen over de manier waarop we tot heden hebben actie gevoerd.

Verder willen we graag een zangkoor samenstellen die op verplaatsing een klaagzang brengt over alle frustraties en ongemakken over toiletten. Hier voor hebben we nood aan 1) koorzangers en 2) iemand die in staat is een ludieke, luchtige Maar kritische tekst te schrijven voor het plaskoor. De schaal en het tijdstipt van dit initiatief is afhankelijk van de actieve bijdragen van de vrijwilligers die dit willen realiseren.

Ook willen we beschikken over een soort Toilet van Troje (geïnspireerd op de paard van Troy waar soldaten uit komen) als sensibiltatie-voorwerp om mee te stappen in de openingsfeesten van festival, of de viering van de Wereld Toiletdag, op 19 november, die sinds 2001 door World Toilet Organization te Singapore werd uitgeroepen tot de dag waarop men eens stil moest staan bij het feit dat een goed en proper toilet een mensenrecht is. De praktische geesten die ons hierbij kunnen helpen zijn zeer hard uitgenodigd.

Ten laatste geldschieters die de realisatie en promotie van de hoger vermelde initiatieven willen ondersteunen.

Leg mijn blaas het zwijgen niet op
Do not silence my bladder
http://users.telenet.be/plasactie
Baharak Bashar
Initiatiefnemer coördinator
St-Jacobsnieuwstraat 28
9000 Gent
+32 (0)476/66.95.16

Top