Anne Laplantine TV

Rinus van Alebeek 27 november 2007

Kunst

Het gebeurt ook op TV als je een DvD afspeelt. Deze liet een man zien die ergens in Canada aan de zee een iglovormige hut van drijfhout bouwde. Het was tevens aan de monding van een rivier in een verder kaal en huisloos landschap. Het drijfhout werd concentrisch gestapeld met stukken hout die naar de top toe kleiner werden. Daar is verzamelend werk aan vooraf gegaan. Het was koddig om te zien hoe de laatste stukjes werden toegevoegd. Een hand verscheen in de opening aan de top, en zocht een adequate plaats voor de stok. Toen klonk een stem. Blijkbaar waren er toch huizen in de omgeving. Een wandelaar merkte op dat het een verdomd mooie hut was. Hij stond een paar meter hoger, waar je het waterlandschap mooi kon overzien. Twee kerels en een cameratroep staan bij elkaar. De kunstenaar en zijn toevallige bezoeker zijn alleen en verheven in beeld. Ze bekennen zich beide tot het fatalisme. De vloed zal de hut vast en zeker vernietigen. De zee komt. De rand van de hut rafelt. Het kunstwerk raakt los van de rotsbodem en drijft. De stromingen en de ondergaande zon zorgen voor de rest, zorgen er ook voor dat ik zie wat de kunstenaar bedoelt met het zichtbaar maken van bewegingen. Maar ik zie ook een zee die zich, in al zijn traagheid, voorkomend gedraagt tegenover de hut. Het geeft de indruk dat een zeer oude afspraak tussen twee geliefden die elkaar uit het oog hebben verloren eindelijk wordt nagekomen.

Te Gast

De DvD kwam op bezoek toen mijn gastheer Arnaud even geen onderwerp meer wist. We hadden de hele middag gediscussieerd, terwijl zijn vriendin Solange af en toe naar de keuken en terug liep. Buiten was het suburbanerend Rennes. Witte flatblokken stonden in een ongelooflijk scherp zonlicht. Ze woonden in een mooi apartement niet te groot en niet te klein, waarin ooit dames van lichte zeden hun geld hadden verdiend. Arnaud droomde van Portugal; daar wilde hij uiteindelijk wonen. Hij vertelde hoe de Engelsen de huizen opkochten in de oude Bretonse stadjes en dorpen, dat iemand die het huis van zijn grootouders wilde kopen, nooit en te nimmer het geld kon brengen dat de neo-rijke gasten van de andere kant van het Kanaal meebrachten. Die Engelsen woonden alle te zamen in een enclave waar engels de voertaal was. Nu leren de Bretonnen engels om met hun nieuwe buren te kunnen praten. Ik vond dit een goed idee om de Arabische kwestie op te lossen.


Politiek

Met een staking die delen van het land lam legde, en studenten die de volgende revolutie aankondigden, was het onvermijdelijk om ook over politiek te praten. En zeker nadat ik samen met Solange van het balkon naar de back stage van de oproerpolitie had gekeken. Dik geklede jonge mannen die de traangaspatronen alvast op hun wapens schroefden. De stoet demonstranten trok een blok verderop voorbij. Omstanders wachtten samen met de ordebewakers op wat komen ging. Het was een rustige middag, en dat bleef het. Het ging ook wel eens anders. Dan was de politie aan de ene zijde aan het matten en kreeg van de toeschouwers aan de andere zijde te horen of het niet een beetje minder kon. Dat waren gewone lui, van het nieuwsgierige soort, die je ook, babbelend, aan de rand van een bouwput kon aantreffen.

Sarkozy

Die zou alles veranderen. Arnaud had gestemd, kon zijn vrienden begrijpen die niet stemden. In Frankrijk werden de illegalen grootscheeps opgepakt en het land uitgewezen. Hevig tegen aanslagen en ander geweld bepakte politie kwam naar scholen om vijfjarigen op te halen. Een lerares die de ingang blokkeerde kreeg klappen. Op deze verhalen volgde een lang zwijgen.

St. Malo

Vijfenzestig kilometer verder lag St.Malo en toen ik er aan kwam begreep ik waarom Arnaud en Solange de lange weg wilde maken om me het voormalige piratennest te tonen. Bretons landschap herinnert aan Zuid Limburg. Het is weider, landelijker, erboven hing nog steeds dit grote hoge licht, dat alles opnieuw leek te definieren, maar deze keer ver weg van definities. Het stadje is klein, voornaam en ligt tussen de muren. Op die muren liepen we. In een half uur hadden we de ronde gemaakt, uitzicht op de jachthaven en op de aanlegstijger voor de ferry naar Guernsey en Jersey, binnenkomende vissersschepen, boomtoppen onder de muur waarin de vogels druk kwetterden, zicht op de landdelen aan de andere zijde van de baai, kleine eilandjes voor de kust met plaats voor een vuurtoren, of voor een huis, of voor een kasteel en misschien bij heel laag water glinsterend slijk waarover je naar een van die rotsen kunt lopen: het was waarlijk een heerlijke kustplaats. Het strand lag vol met algen. Op de muren zat jeugd in de zon. De meeste bewoners zaten nog aan tafel. Van het merendeel der huizen waren de blinden gesloten.




Begrafenisstemming

Dat het een bijzondere concertavond was geweest, daar was iedereen het over eens. De andere twee groepen in de bar van Cyrille met bakkebaarden uit het jaar 1971, hadden ieder dertien minuten gespeeld. Ik maakte een grap dat ik ook tien minuten zou spelen (korte pauze)..."waarvan vijf minuten er al op zitten." Grap uit het publiek:"Dan speel je meteen de toegift!" Dat vond ik een goed idee. Ovationeel applaus, gejoel en geroep om meer, klonken vijf minuten lang. Geinig volk, die Bretonnen. Daarna ging alles perfect. Ik was niet de enige die ervan stond te kijken. Was het te wijten aan het bezoek aan St.Malo, het extatische licht van dit late jaargetijde, de lieve ontvangst, of mijn kennismaking met het laatste werk van Anne Laplantine, waarover ik zeer Wittgensteins niet uitgesproken raakte, zozeer niet, dat ik het de verdere dag in stilte verwerkte. De avond duurde nog lang, en eindigde heel ver na middernacht bij Arnaud en Solange thuis. Arnaud vertelde over zijn tijd met de doden. Hij werkte bij een begrafenisondernemer. Zijn eerste lijk moest hij bij de familie thuis ophalen: een loodzware vent. Zijn gezel nam hem bij de dijbenen, Arnaud onder de oksels. Het manoeuvreren in de kleine ruimte maakte dat de achterwaarts lopende drager tegen een kast stootte en die aan het wankelen bracht. Ik had graag verstaan dat daarop dikke bijbels van het bovenste regaal via het hoofd van de dodebesteller op het lichaam van de overledene vielen.


Germanistiek

Bmail
was das helfen und meinen kümmerungstrieb betrifft, dazu fällt mir ein, dass ich gestern ein längeres gespräch mit den organisatoren, der "ärzte ohne grenzen" in berlin geführt hab, alldieweil ich einen bericht über die grauenvollen, von neuem eskalierenden zustände im kongo, nicht ganz verkraftet hab- selbst, als ich mit denen sprach, musste ich wieder weinen- , was ich machen kann, um dort zu helfen? jetzt krieg ich infomaterial zugeschickt, wen die da vor ort gebrauchen koennen- ,

Rmail
was ist dann in kongo los,

Bmail
ach, immer noch krieg im nordosten; (ausrottung ganzer dörfer durch grauenvollste hutumiliz massenvergewaltigungen von frauen von 8 bis 80 jahren.
die werden dann ach von ihren ehemännern und aus irer fam.oder gemeinschaft verstossen, insofern diese nach einem überfall am lebern geblieben sind. manche schaffen es bis in eines der krankenhäuser bevor sie verbluten, wo sie dann notdürftig wieder zusammengeflickt und versucht seelisch wiederaufgebaut zu werden- vielleicht lkönnen die kinder ein bisschen zur schule dort, die frauen lernen vielleicht weben etc., um dann wieder nach hause geschickt zu werden, obwohl sie nicht wollen aus angst, ohne zukunft, ohne alles, die jungen werden niemals mehr heiraten, viele sind ohne scheide und gebärmuter, weil sie auch mit bajonetten, stöcken und scherben vergewaltigt wurden, oder nur im  alter von 8 jahren von mehreren kerlen-  wieder überfallen zu werden, was wiederholt vorgekommen ist usw.usw. )

Rmail
immer derselbe scheisse am rande von unserem vierten reich des tomcruisestauffenberg regime
sollte nochmal ne fraulein knoblauch aufstehen und wieder über ihre eigene genocide anfangen,
so dass so weit weg niemand sich darum kümmert.

Bmail
ja, der arzt aus einem der krankenhäuser dort drückte sich ähnlich aus.
es ist tötend skandalös 




Heiligverklaring

Een atheïst heeft er geen moeite mee om bij het boeken van zijn vakantie de datum in te vullen Hij weet dat de jaartelling begon bij de geboorte van Christus. Het lot van de Heiligen is met de kalender te vergelijken. Ook voor hun leven, hun werken of hun boodschap interesseren zich nog weinigen. Het neemt niet weg dat aan de woorden 'heilig', of 'heilige' een betekenis is verbonden, die verder gaat dan de dictionaire. In de oude wereld is de Heilige een archetype. Bij ieder zal een idee van zuiverheid voor ogen komen. De Heilige is een lichtbeeld, zonder dat je zijn naam daarvoor moet kennen. De Amerikanen uit de VS.werken niet met Heiligen. Zij hebben de held: 'The all American Hero' zelfs. Het verschil tussen die twee idealen maakt tevens het onderscheid uit tussen de oude en de nieuwe wereld. Ieder ideaalbeeld heeft natuurlijk zijn tegenpool. Uitgaand van de ideale vrouw die volgens het cliché Maagd en hoer zou moeten zijn, is, even rechtlijnig geredeneerd de ideale man Heilige en pooier tegelijk. Heilige en Pooier. Christus en de Anti- Christ. De laatste bezocht in het midden van de vorige eeuw een tijdlang de aarde. Hiermee is natuurlijk niet gezegd dat in het ergste geval de politicus zich als een pooier gedraagt, al zou je bij de mediazieke ex minister president van Italië anders denken. Hiermee is ook niet gezegd dat de kerk automatisch de anti-pode van de politiek is. De massale zaligverklaringen komen in hun ideële wansmaak heel dicht bij de politiek verantwoorde genocides. Hiermee is gezegd dat de bewoners van de oude wereld niet snel teruggrijpen op het bombastische en sentimentele moralisme dat de heldhaftige wereld kenmerkt. Want daarmee verberg je je lafheid. Het begrip laf is de laatste jaren vervangen door de sportievere variant 'looser.' Voor die linguistische innovatie was laf gedrag in de oude wereld helemaal geen punt, bestond eigenlijk niet, was ondergegaan in een intelectuele ontwikkeling. Was..., was...We zijn weer een stap verder, al is het deze keer terug. Populisme is immers een uitdrukking van lafheid. En van schijnheiligheid, inderdaad.





Knal, boem, paaf

Ik hoorde voor het eerst van Anne Laplantine van Marcel Türkowsky, toen het zonlicht oogknipperend fel in de Torstrasse scheen. Waarom we over haar te spreken kwamen weet ik niet. Hij vertelde dat ze in Berlijn had gewoond, naar Frankrijk was vertrokken, het muziek maken had opgegeven en nu al haar tijd aan het spelen van Go besteedde. Hij voegde daar op droge toon aan toe dat ze vrij goed was inmiddels, had een x aantal punten, wetende dat die laatste informatie me niets zei. Go zo spreekt de internetencycliek is een omsingelingsspel, dat dode groepen tegenover levende groepen plaatst.

Anne Laplantine's naam bleef me bij, schoot me af en toe te binnen. Waarom? Het ritme ervan denk ik, en de klank; ongeveer zoals je in het pre-mobiele tijdperk de telefoonnummers onthield. Haar naam, en deze keer iets meer, keerden weer terug in mijn leven toen ik in Rennes was. Ik las een bijdrage over haar in het journaal dat Momus uit Berlijn en omstreken dagelijks bijhoudt.

Anne, nu moeder van een vijfjarig kind, had het spelen van Go opgegeven. Ik dacht bij het lezen van dat bericht aan een in haar eigen sigarettenrook gehulde vrouw, die eindelijk het roken op had gegeven; het was een zeer mistig beeld, dat ik bijna kon ruiken. Momus meldde verder dat ze weer muziek maakte, had een paar video's van haar aanklikbaar in zijn journaal geplaatst. Klik. En Klik. En Klik. En Klik. En nog eens Klik. Een was inmiddels gecensureerd.
Ze maakte weer muziek sinds de schieterij in deze lente in Virginia (USA), waarbij twee en dertig mensen om het leven kwamen. Ik was toen in mooi Ljubljana, wandelde door de straten, kwam in een bar met TV, omdat ik naar de WC moest, zag een Amerikaan met Aziatische trekken spreken, hoorde iets dat door de voice-over onverstaanbaar werd, las de teksten de volgende dag, en voelde iets dat ik niet wilde voelen, omdat verdriet en machteloosheid en extatisch geluk voor een vreemde dwarreling in mijn lichaam zorgde. Hetzelfde gevoel kwam terug toen ik de video's van Anne Laplantine bekeek, met het ene opmerkelijke verschil dat het gevoel van machteloosheid had plaatsgemaakt voor een gevoel van macht. Ik probeerde het
uit te leggen aan ieder die ik tegenkwam. Mijn frans klonk mijn verse vrienden spaans in de oren.

Wat me zo tegenstaat van de vrouwen die het tot de mediatische mainstreamwereld hebben geschopt is de afwezigheid van hun vrouwlijkheid. Deze eeuw is martiaal, cynisch en brutaal in de berichtgeving ervan. ( Mijn ervaringen in de oog-in-oog wereld staan daar diametraal tegenover) Ze is uitgesproken mannelijk. Het is bijna aandoenlijk te zien hoe krampachtig het vrouwelijk gevoel wordt gepropageerd; het klinkt bijna als desperaat gevlei.  'Sexy' is een slogan in een omgeving die uitgesproken sexloos is. 'De vrouwelijke kant' is een softbefocust wellnessprodukt.

Toch ben ik altijd optimist gebleven. Als het weer eens zover was om cultuurpessimistische beschouwingen tegen te spreken, wees ik op het transitoire karakter van onze tijd, dat we in een overgangsperiode leefden . Mijn cliché van vrouwen is dat ze altijd als eerste in het koude water van de zee duiken. Dit geldt ook in overdrachtelijke zin. Anne is uit de benauwdheid van de tunnel gekropen. Ze is ver weg van het neerdrukkende oordeel en van het stilzwijgende fatalisme dat de jeugdige daders omgeeft. Ze zoekt ze op. Ze zoekt het geweld op. Ze betreedt die wereld met zorg, met ontfermen, met schoonheid. Dat klinkt anders dan het gevloek van de laatste lange jaren. Dat klinkt als een vrouw die in een echtelijke ruzie als eerste tot bezinning komt.

vertrek

Mijn vertrek uit Rennes werd noodgedwongen een paar dagen uitgesteld. De treinen bleven staken. Ik liep met Arnaud door het oude stadscentrum met zijn restaurantjes en bars in de scheefgezakte huizen, en ik bedacht dat ik hier in deze pukkel van Frankrijk beslist eens een keer terug moest keren met B. voor een bezadigde touristische rondgang op middelbare leeftijd. We bezochten een vrind die een reusachtige schaal couscous had gemaakt, aten er oesters als voorspijs, en zagen van zijn virtuele zeilrace als afscheidsgroet, en toen de dag eindelijk kwam dat ik Rennes zou verlaten, was het grijs en koud. Ik nam afscheid van Arnaud en Solange ergens op een immense parkeerplaats, dicht bij snelweg en inkoopcentrum.



Spaans nawoord

Entrañable is an adjective that means that you have a close feeling for something. Something that ..se entraña..(the verb) is something that gets inside you, inside your skin. It goes from the outside - in, and makes you comfortable.

Top